• Deutsch
• |English

Marco Blaauw, een biografie

De trompet als spreekbuis

door Kees Adolfsen

Spreekbuis:

• (oorspr.:) lange buis met twee mondstukken aan de uiteinden
• spreekhoorn, roeper
• iemand die de ideeën van anderen vertolkt

Ontluiking

Marco Blaauw begint met trompet spelen zoals de meeste koperblazers in Nederland: bij de plaatselijke muziekvereniging. Daarna gaan vergelijkingen met ‘kopercollega’s’ steeds minder op. Dat komt door Marco’s zeer persoonlijke visie op de trompet en de ongekende en veelal onbenutte mogelijkheden ervan.

Marco Blaauw raakt al vroeg geïnspireerd door het beeld van de Middeleeuwse troubadour, die met artistieke middelen nieuws verspreidt. Op dezelfde manier ziet hij de trompet als spreekbuis: als een roeper die verhalen en ideeën verbreidt. Het is zijn ambitie om als trompettist stem te geven aan nieuwe ideeën, dan wel om oude ideeën nieuw leven in te blazen door ze op nog ongehoorde wijze te verklanken.

Hij beseft al vroeg dat hij daarvoor de gebruikelijke wegen en geëffende paden moet verlaten. In de intuïtieve wetenschap dat er technische en muzikale mogelijkheden voor de trompet zijn die niet of onvoldoende geëxploreerd worden.

Ontwikkeling

Na een conservatoriumperiode in het oostnederlandse Enschede, studeert Marco verder aan het Amsterdamse Sweelinck Conservatorium. Hier vindt hij meer weerklank voor zijn ideeën en ambities. Ook doet hij speelervaring op in de Nederlandse beroepsorkesten. Hij neemt les bij Pierre Thibaud in Parijs. Als lid van het Europees Jeugdorkest ontmoet hij onder anderen Reinhold Friedrich, die hem in contact brengt met Markus Stockhausen. De plaats die de trompet krijgt in de composities van diens vader Karlheinz en Markus’ realisatie daarvan vormen voor Marco een diepe bron van inspiratie.

Beweging

Marco Blaauw verwerft een vaste plek in ensemble voor nieuwe muziek musikFabrik in Keulen, maar ook daarbuiten blijft hij continu in beweging als trompettist, op zoek naar nieuwe klanktechnische mogelijkheden.

Markant binnen zijn exploratiedrang is Marco’s ontwikkeling van een eigen trompet, met twee bekers en vijf ventielen. Via een van de ventielen kan de trompettist in a split second schakelen tussen beide bekers, en dus tussen bijvoorbeeld open en gedempt, of naar voren en naar achteren spelen (de positie van een van beide bekers is variabel). Met het andere ventiel kunnen kwarttonen worden gerealiseerd en door toepassing van verschillende ventielcombinaties zelfs de microtonen daartussen. Deze mogelijkheden zorgen voor een enorme verrijking van het klankpalet van de trompet.

Erkenning

Marco Blaauw heeft als solist een internationale carrière opgebouwd.
Steeds meer componisten in binnen- en buitenland raken geïnspireerd door zijn spel en zijn klankmogelijkheden. Steeds vaker worden stukken voor hem – solo of in ensembleverband – gecomponeerd. In Nederland bijvoorbeeld door Daan Manneke, Richard Ayres en Martijn Padding; daarbuiten door onder meer Peter Eötvös, Rebecca Saunders en Gerald Barry. Meestal komen deze stukken tot stand in nauwe samenspraak en samenwerking met de componist. Tot zijn uitgebreide solorepertoire horen daarnaast werken van gevestigde componisten als Kürtag, Takemitsu, Donatoni, Kagel en Henze.

Sinds 1998 werkt Blaauw intensief samen met Karlheinz Stockhausen. Binnen diens monumentale operacyclus ‘LICHT’ vertolkte hij de premières van o.a. ‘MICHAELION’ en ‘LICHTBILDER’ .
Een andere solistische operarol vertolkte hij in ‘Odyssee, ein Atemzug’ van Isabel Mundry (najaar 2005, Deutsche Oper Berlin).
De trompet heeft in deze opera’s een rol die gelijkwaardig is aan die van de zangers. De oude troubadoursdroom is niet voor niets gekoesterd: de trompet is hier een volwaardige spreekbuis geworden.

Ook door orkesten en ensembles voor nieuwe muziek wordt Marco Blaauw uitgenodigd. Als solist was hij onder meer te horen bij het Nederlandse Radio Kamer Philharmonie, het Nationale Pools Radio Symphonie Orkest, het WDR Radio Symphonie Orchester Köln, de Deutsche Oper Berlin, Klangforum Wien, London Sinfonietta en Schoenberg Ensemble.

Zijn uitvoering van Hanna Kulenty’s ‘Trompetconcerto’ kreeg een bekroning met de UNESCO Rostrum Compositieprijs 2003. Eveneens in 2003 ontving Marco Blaauw de ‘Orpheusprijs’ op het Warschau Herfst Festival, als beste interpreet van de Poolse hedendaagse muziek.

Verspreiding

Marco Blaauw werkte mee aan talloze cd-opnames: van zijn vaste ensemble zoals de musikFabrik, maar ook van vele andere gezelschappen en projecten (raadpleeg de discografie).

In september 2005 verscheen zijn eerste solo-cd ‘Blaauw’.
Introspectie is het thema, en de kleur blauw! Niet alleen zijn 2 solowerken daarnaar genoemd, de overeenkomst tussen alle anmdere werken op deze CD is de “mood” : blue. Dit programma belicht de lyrische kwaliteiten van de trompet: een combinatie van bestaande composities (van Scelsi, Takemitsu, Kurtág) en voor Marco Blaauw geschreven stukken. Daaronder veelzeggende uitvoeringen van Rebecca Saunders’ ‘Blaauw’ en Isabel Mundry’s ‘Solo auf Schwellen’: beide voor de vijfventiels-dubbelbekertrompet. De cd wordt besloten met Stockhausens indrukwekkende ‘PIETA’, met sopraan Barbara Hannigan.

In oktober 2006 verscheen Marco Blaauws tweede solo-cd “HOT”!
Een contrast op de vorige CD: dit programma houdt zich bezig met virtuositeit! De werken zijn kleurrijk, luid en snel, gek, hysterisch! HOT, geeft niet alleen het gevoel weer van de hardwerkende lippen, maar ook van de indruk die de componisten met hun verhaal achterlaten:
werken van Berio, Ligeti en Kagel, nieuw werk van Barry, Kulenty en Sannicandro.

Deze 2 CD’s zijn het begin van een serie. CD’s met geimproviseerde muziek, werken voor trompet en electronika, en verder solo repertoire zitten in de pijplijn!

Dat laat iets zien van een verdergaande ambitie: boven het spelen in ensembles uit blijft hij gericht op de promotie van de trompet als solo-spreekbuis. Daarbij zal hij zich ook toenemend gaan bewegen op het grensvlak van compositie en improvisatie, met nieuwe ruimte voor de vertolking van eigen ideeën.

Toewijding

Marco Blaauw deelt zijn toewijding aan de trompet en de nieuwe muziek graag met anderen. Hij geeft daarom ook les en is als docent onder meer verbonden aan gerenommeerde cursussen als de Internationale Zomercursus voor Nieuwe Muziek in Darmstadt en de Stockhausen Cursus in Kuerten.

(Kees Adolfsen, 2006)